Jubileusz 75 – lecia Polskiego Związku Niewidomych

15 października o godz. 10.00 w kościele św. Marcina w Warszawie ks. Arcybiskup Adrian Galbas odprawił Mszę św. z okazji jubileuszu 75 – lecia Polskiego Związku Niewidomych. Poniżej można przeczytać przepiękną homilię, którą wygłosił :

Panie, żebyśmy przejrzeli! 

Siostry i Bracia,  

Szanowni Przedstawiciele Polskiego Związku Niewidomych,  

„Pan moim światłem i zbawieniem moim” (Ps 27,1), te słowa dzisiejszego Psalmu brzmią szczególnie wymownie. Mówią o świetle. Nie jest to jednak światło fizyczne, które dociera do naszych oczu. Jest to światło, które rozjaśnia całe ludzkie życie; światło, którym jest sam Bóg. Można bowiem mieć zdrowe oczy i żyć w duchowej ciemności. Można doskonale widzieć otaczający świat i nie dostrzegać tego, co najważniejsze. Można patrzeć na drugiego człowieka i go nie zauważać. Można codziennie spotykać ludzi i ich nie widzieć, nie widzieć ich cierpienia, samotności, potrzeb, ich godności i piękna. 

I może być na odwrót: można nie widzieć oczami, a dostrzegać znacznie więcej niż inni; dostrzegać dobro, które jest ukryte, rozpoznawać miłość, odczytywać ludzkie intencje z tonu głosu, z gestu, z obecności, albo z milczenia. Nie wszystko, co widzialne, jest najważniejsze i nie wszystko, co najważniejsze, jest widzialne. Wiara uczy nas, że rzeczywistość jest większa od tego, co możemy zobaczyć. Święty Paweł powie, że według wiary, a nie dzięki widzeniu postępujemy (por. 2 Kor 5,7). To dotyczy każdego chrześcijanina. Wszyscy bowiem, niezależnie od sprawności naszych oczu, potrzebujemy światła wiary, aby zrozumieć sens własnego życia, cierpienia, miłości i śmierci. 

Słyszeliśmy też przed chwilą słowa proroka Izajasza, że „w ów dzień głusi usłyszą słowa księgi, a oczy niewidomych, wolne od mroku i od ciemności, będą widzieć” (Iz 29,18). Prorok zapowiada wielką przemianę, zapowiada świat, w którym Bóg przywróci człowiekowi to, co zostało utracone, w którym cierpienie nie będzie miało ostatniego słowa, a człowiek poniżony odzyska swoją godność. Ale dalej mówi: „Pokorni wzmogą swą radość w Panu i najubożsi rozweselą się w Świętym Izraela” (Iz 29,19). Tak więc zapowiadane zbawienie nie polega jedynie na przywróceniu fizycznego wzroku, chodzi o coś większego: o przywrócenie człowiekowi radości, nadziei, sprawiedliwości i należnego mu miejsca we wspólnocie. To jest bardzo ważne również dzisiaj. Człowiek niewidomy nie jest bowiem kimś mniej wartościowym. Nie jest człowiekiem niepełnym. Nie jest kimś, kogo życie ma mniejszą wartość albo mniejszy sens. Godność człowieka nie zależy od sprawności jego ciała, od samodzielności, od możliwości wykonywania określonej pracy czy od tego, jak wiele potrafi zrobić bez pomocy innych. Godność człowieka pochodzi od Boga. Nie można jej stracić wraz z utratą wzroku. Społeczeństwo jest naprawdę ludzkie nie wtedy, gdy jedynie współczuje osobom z niepełnosprawnościami, ale wtedy, gdy uznaje ich podmiotowość, respektuje ich prawa i stwarza warunki do pełnego uczestnictwa w życiu. Nie chodzi tu o litość, lecz o sprawiedliwość.  

W usłyszanej zaś przed chwilą Ewangelii (por. Mt 9,27-31), spotykamy dwóch niewidomych, którzy idą za Jezusem i wołają do Niego o miłosierdzie. To niezwykła scena. Nie widzą Jezusa, a jednak za Nim idą, nie mogą rozpoznać Jego twarzy, ale rozpoznają Kim jest. Nazywają Go Synem Dawida, a więc wyznają w Nim oczekiwanego Mesjasza. Wielu ludzi widziało Jezusa na własne oczy, słyszało Jego nauczanie, oglądało Jego cuda, a jednak nie uwierzyło. Ci dwaj nie widzą, a wierzą. To jeden z najpiękniejszych paradoksów Ewangelii: ludzie pozbawieni wzroku okazują się tymi, którzy potrafią zobaczyć najwięcej. Chrystus nie traktuje ich przedmiotowo, nie decyduje za nich, nie przechodzi obok, wykonując jakiś spektakularny cud, aby zadziwić tłum. Zatrzymuje się i podejmuje z nimi rozmowę. Pyta: „Wierzycie, że mogę to uczynić?” (Mt 9,28). Daje im możliwość wypowiedzenia własnej wiary. Traktuje ich poważnie. Szanuje ich wolność. To ważna lekcja dla nas wszystkich, również dla Kościoła. 

Osoby niewidome nie mogą być jedynie adresatami naszej pomocy duszpasterskiej. Są pełnoprawnymi członkami Kościoła, współodpowiedzialnymi za jego życie i misję. Mają własne doświadczenie wiary, własną mądrość, własne talenty i własne powołanie. Kościół nie chce więc tylko pomagać osobom niewidomym, chce się od nich także uczyć, a przede wszystkim z nimi być. Lista tych lekcji jest naprawdę długa. Możecie, Drodzy Niewidomi, nauczyć nas cierpliwości, uważności, umiejętności słuchania i zaufania, ale także determinacji, niezależności, odwagi i umiejętności pokonywania barier. 

Dzisiaj dziękujemy Bogu za 75 lat Polskiego Związku Niewidomych, którego historia rozpoczęła się w 1951 roku. Siedemdziesiąt pięć lat to ogromna część historii powojennej Polski. Zmieniały się ustroje polityczne, warunki społeczne, technologie, możliwości edukacji i pracy. Zmieniało się również podejście do osób niewidomych. Przez te wszystkie lata, Polski Związek Niewidomych pomagał przełamywać bariery i to nie tylko architektoniczne. Są przecież bariery znacznie trudniejsze do usunięcia niż strome schody, wysokie krawężniki, czy brak odpowiednich oznaczeń. Trudniejszymi barierami są obojętność, uprzedzenia, lekceważenie, wykluczenie i przekonanie, że człowiek niewidomy nie może samodzielnie decydować o swoim życiu. 

Siedemdziesiąt pięć lat działalności Związku to także historia ludzi, którzy nie godzili się na takie myślenie. Ludzi, którzy zabiegali o prawo do nauki, pracy, rehabilitacji, samodzielnego poruszania się, dostępu do kultury i informacji. Ludzi, którzy rozumieli, że największą pomocą nie jest zrobienie czegoś za drugiego człowieka, lecz stworzenie mu warunków, aby mógł zrobić to sam. 

Dzisiaj chcemy podziękować wszystkim, którzy tworzyli i tworzą tę wspólnotę: jej Założycielom, kolejnym pokoleniom działaczy, pracownikom, wolontariuszom, instruktorom rehabilitacji, rodzinom i przyjaciołom. Chcemy wspomnieć tych, którzy już odeszli do wieczności; ich trud, zaangażowanie i wierność pozostają częścią tej historii. 

Chcemy także podziękować za coś, czego nie da się wyrazić w statystykach: za przyjaźnie, za obecność, za pomoc w chwilach kryzysu, za rozmowy, za doświadczenie, że nie jest się samemu. 

Bo siedemdziesiąt pięć lat Polskiego Związku Niewidomych to nie tylko historia organizacji. To przede wszystkim historia solidarności. A solidarność oznacza, że jeden człowiek nie pozostaje obojętny wobec losu drugiego. 

Święty Jan Paweł II w encyklice Sollicitudo rei socialis przypominał, że solidarność jest „mocną i trwałą wolą angażowania się na rzecz dobra wspólnego” (nr 38). To bardzo trafne określenie również dla misji Polskiego Związku Niewidomych. 

Powróćmy jeszcze do usłyszanego Słowa Bożego. „Pan moim światłem” (Ps 27,1), mówi Psalmista. Bóg nie jest Kimś, kto od czasu do czasu rozjaśnia nasze życie. On sam jest Światłem, a to oznacza, że nawet wtedy, kiedy człowiek doświadcza ciemności, nie musi być w niej samotny. 

Są bowiem różne rodzaje ciemności: jest ciemność związana z utratą wzroku. Ale jest również ciemność cierpienia, odrzucenia, lęku, utraty sensu, rozczarowania ludźmi czy samotności. Tych ostatnich ciemności nie usuwa nawet najdoskonalszy wzrok. I odwrotnie: człowiek, który nie widzi, może doświadczać wielkiego wewnętrznego światła, pokoju i nadziei. 

Nie oznacza to jednak, że wiara usuwa wszystkie trudności. Nie oznacza też, że cierpienie trzeba idealizować albo że człowiek wierzący nie ma prawa pytać Boga: „Dlaczego?”. Wiara nie jest udawaniem, że wszystko jest dobrze. Wiara jest przekonaniem, że nawet wtedy, kiedy nie wszystko jest dobrze, Bóg mnie nie opuszcza. 

Pięknie wyznaje to Psalmista w znanym Psalmie 23, gdy mówi: „Choćbym przechodził ciemną doliną, zła się nie ulęknę, bo Ty jesteś ze Mną” (Ps 23, 4). Nie wiadomo, czy taką ciemną doliną ostatecznie przechodzi, prawdopodobnie tak, bo niewielu może ją w życiu ominąć, Psalmista jest jednak pewien, że nawet jak będzie w tej ciemności, nie spanikuje, ponieważ jest przekonany, że nie jest tam sam, że Pan jest z nim. Na tym polega wiara, a cztery słowa tego Psalmu:”Ty jesteś ze mną” (Ps 23,4), są streszczeniem całej Biblii.  

Dokładnie o to samo prosi nasz Psalmista w usłyszanym przed chwilą Psalmie: „O jedno tylko proszę Pana, o to zabiegam, żebym mógł zawsze przebywać w Jego domu, po wszystkie dni mojego życia” (Ps 27,4).To jest najgłębsze pragnienie człowieka wierzącego: być blisko Boga. Nie tylko coś od Niego otrzymać. Nie tylko doświadczyć Jego pomocy, ale być z Nim. 

O tym samym w końcu pięknie mówi encyklika „na cztery ręce”, jak się ją zwie w Kościele, bo zaczęła być pisana przez papieża Benedykta, a ukończył ją papież Franciszek. Jej tytuł to „Lumen fidei”, czyli światło wiary. Przeczytamy tam, że: „Światło wiary nie powoduje, że zapominamy o cierpieniach świata. Dla iluż ludzi wiary cierpiący stali się pośrednikami światła! (…). Wiara nie jest światłem rozpraszającym wszystkie nasze ciemności, ale lampą, która w nocy prowadzi nasze kroki, a to wystarcza, by iść. Cierpiącemu człowiekowi Bóg nie daje wyjaśniającej wszystko argumentacji, ale swoją odpowiedź ofiaruje w formie obecności, która towarzyszy historii dobra, łączącej się z każdą historią cierpienia, by rozjaśnił ją promień światła. W Chrystusie Bóg zechciał podzielić z nami tę drogę i ofiarować nam swoje spojrzenie, byśmy zobaczyli na niej światło. Chrystus jest Tym, który zniósł ból, i dlatego « nam w wierze przewodzi i ją wydoskonala » (Hbr 12, 2” (LF,57). Piękne słowa. 

Na koniec jeszcze raz spójrzmy na dwóch niewidomych z Ewangelii. Jezus dotyka ich oczu i przywraca im wzrok. Ten cud jest znakiem nadejścia królestwa Bożego. Jest znakiem czegoś więcej, co dopiero przyjdzie. Ale tylko znakiem! Pan nie uzdrawia bowiem wszystkich ludzi w ten sam sposób, a Jego miłość nie zależy od tego, czy dokonuje się fizyczne uzdrowienie. Największym darem Chrystusa nie jest przywrócenie wzroku, zdrowia czy sprawności. Największym Jego darem jest zbawienie, czyli życie z Bogiem, którego nawet śmierć nie może zniszczyć. 

Dlatego ta Ewangelia jest skierowana do nas wszystkich. Każdy z nas potrzebuje uzdrowienia swojego spojrzenia na świat. Potrzebują go ci, którzy patrzą na innych przez pryzmat uprzedzeń, potrzebują go ci, którzy widzą w człowieku jedynie jego ograniczenia, potrzebują go ci, którzy nie zauważają samotności drugiego. Potrzebujemy go także my, ludzie Kościoła, abyśmy umieli dostrzegać nie tylko potrzeby osób z niepełnosprawnościami, lecz także ich dary, kompetencje i miejsce we wspólnocie. O to dziś prośmy Pana szczególnie: Panie, uzdrów nasze spojrzenie na świat i na człowieka! 

Drodzy Siostry i Bracia, 

z okazji 75-lecia istnienia Polskiego Związku Niewidomych życzę wam, abyście zawsze spotykali ludzi, którzy potrafią naprawdę was dostrzec: nie tylko wasze potrzeby, ale przede wszystkim was samych: waszą osobowość, wolność, talenty, pragnienia i godność. Życzę, aby Związek nadal był miejscem solidarności, przyjaźni, skutecznego działania i wzajemnego wsparcia. Życzę także, aby nigdy nie zabrakło wam nadziei, która nie polega na przekonaniu, że życie będzie pozbawione trudności, lecz na pewności, że nawet w trudnościach życie pozostaje wartościowe i sensowne, a człowiek nie jest sam. 

Dziękuję także wszystkim Duszpasterzom osób niewidomych, szczególnie tym, duchownym i świeckim, którzy tak pięknie działają w naszej archidiecezji, szczególnie tu, u św. Marcina i w Laskach. Bardzo serdecznie dziękuję Siostrom Franciszkankom. 

„Teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno, mówi św. Paweł, wtedy zaś zobaczymy twarzą w twarz” (1 Kor 13,12). To zdanie dotyczy każdej i każdego z nas. Wszyscy dzisiaj poznajemy rzeczywistość jedynie częściowo, wszyscy jesteśmy jeszcze w drodze, wszyscy oczekujemy pełni poznania, której tutaj na ziemi nikt nie posiada. Ale przyjdzie dzień, jesteśmy tego pewni, pewnością wiary, dzień, w którym poznamy Pana twarzą w twarz. Dzień, w którym nie będzie już cierpienia, samotności, lęku ani śmierci. I wtedy okaże się, że najważniejsze w naszym życiu nie było to, ile zobaczyliśmy, ale to jak bardzo umieliśmy kochać. 

Amen. 

+ Adrian J. Galbas SAC 

Ułatwienia dostępu

Wielkość tekstu
Odstępy linii